Zmora et labora

Pracować po to, by żyć, czy żyć po to, by pracować? Pytanie egzystencjalne tej rangi, co "być albo nie być", lub "być albo mieć".
Odpowiedź niemal nigdy nie jest udzielana natychmiast. Szok oczywistości wspomnianego pytania, jego bezpośredniość, niemal obcesowość rozwalająca delikatną strukturę naszego samozadowolenia wywołuje
w umyślę gwałtowny ruch w poszukiwaniu gotowej repliki, której w swoich zasobach, niestety, nie posiadamy.

Wydawało by się, iż praca jest karą za grzech pierworodny, kiedy za zbytnią wścibskość wypędzono nas z raju zapowiadając, że będziemy pracować
i rodzić dzieci w bólach, trudzie i znoju. I wielu, niezależnie od wyznawanej wiary, przyjęło ów fakt za dobrą monetę, stawiając w genach znak równości między wartościami: trud, znój i praca. Musisz zarobić, utrzymać rodzinę, więc pracujesz, by żyć - jest to przymus. Przestaniesz - będziesz miał wszystko w plecy. I nie pomoże zapewnienie, że wszak o ptaki niebieskie nikt nie dba, a żyją i stroją się w piękne pióra. Ty nie będziesz miał
co włożyć do gara i na siebie.

Niektórzy uzależniają się od tego niczym masochiści od bólu. Zakładając,
że skoro muszę pracować, konieczne jest okupienie trudu krwawym potem oraz niechęcią do tego, co robię, powiązaną z ciągłym spoglądaniem
na zegarek. Jeśli jednak wykonujesz coś, co sprawia ci przyjemność,
jeśli praca okazuje się twoją pasją, twoim hobby, twoją radością życia.... czy wtedy nie jest ona racą? Może nie powinno się przyjmować pieniędzy
za coś, co uwielbiamy, a do pracy po zarobek udać się tam, gdzie będziemy nienawidzić wszystko, co kazano nam czynić, choćby dlatego, by przyznać rację Pismu, że znój i trud stanowią naszą codzienność.

To wielkie szczęście mieć pracę dającą przyjemność. Ale my, wciąż skuleni w swoim pełnym kompleksów gorsecie, nie możemy dopuścić
do zrozumienia, że realnie istniejące szczęście możliwe jest na co dzień, podczas każdej chwili wykonywania nałożonych na nas obowiązków.

Ileż to razy pełen zapału do pisania (moja praca) musiałem krzywić się
i obwieszczać na glos, że "znowu muszę iść do tej cholernej roboty",
by nie narazić się na pukanie w czoło, ostracyzm lub cierpkie uwagi,
że to nie praca, skoro zasiadam do niej z uśmiechem.

Bo jest w narodzie takie przekonanie, że jeśli nie upieprzysz się po łokcie, jeśli pot  nie leci ci z czoła, dopóki jej nie przeklinasz i z radością chwytasz za narzędzia - to wciąż nie jest praca. Ewidentna genetyczna pozostałość
po pierwszych rodzicach, po pierwszej klęsce wypędzenia, po pierwszym poczuciu krzywdy, zrodzonym z nakazu władzy.

Zaś jednoznaczna odpowiedź na pytanie nie istnieje. Nie żyjemy po to,
by pracować - byłby to żałosny imperatyw. Ale też nie pracujemy po to,
by żyć (choć ten imperatyw wydaje się bardziej zrozumiały). Raczej w celu zapewnienia sobie egzystencji. A to nie to samo, co życie.

Życzę wam, abyście swoją pracę - niezależnie, jaka ona jest i ile wysiłku trzeba włożyć w nią, aby osiągnąć zadowalający rezultat - traktowali,
jak przyjemność, nad którą panujecie.
I żebyście żyli pełną gębą.